Για την παρασκευή του espresso χρησιμοποιούμε κανονικά μόνο καφέδες Arabica, οι οποίοι είναι – στις διάφορες εκδοχές τους – οι πιο αρωματικοί, γευστικά πολύπλοκοι, αλλά και ευαίσθητοι στην καλλιέργειά τους. Υπάρχουν πολές διαφορετικές ποικιλίες Arabica, με ξεχωριστό αρωματικό προφίλ η καθεμία και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που προκύπτουν κυρίως από τη γεωγραφική ζώνη προέλευσής τους (Ν. Αμερική, Αφρική, Νησιά Ειρηνικού...), το υψόμετρο και τις κλιματολογικές συνθήκες, καθώς και τις μεθόδους καλλιέργειάς τους. Το επόμενο σημαντικό στοιχείο είναι ο τρόπος καβουρντίσματος, όπου η γενική κατηγοριοποίηση είναι light, medium και dark roast.

Επίσης, οι καφέδες που φθάνουν στα ράφια των σούπερ-μάρκετ, των καφεκοπτείων και άλλων ειδικών μαγαζιών, μπορεί να αποτελούνται από ένα χαρμάνι από διάφορες ποικιλίες ή να είναι αυστηρά μονοποικιλιακοί και από ένα συγκεκριμένο παραγωγό. Η διάκριση αυτή θυμίζει αρκετά την κατηγοριοποίηση των ουίσκι σε blend, single malt, single barrel malt κλπ. Ο καθένας μας διαλέγει το είδος του καφέ που του ταιριάζει, αλλά η πληθώρα των επιλογών, μας επιτρέπει να πειραματιζόμαστε διαρκώς στην αναζήτηση νέων γευστικών συγκινήσεων.

Σε κάθε περίπτωση, οι καφέδες που θα επιλέξουμε οφείλουν να είναι φρεσκο-καβουρντισμένοι (όχι περισσότερο από 2-3 εβδομάδες από την ημ/νία αγοράς), αφού τα ιδιαίτερα πτητικά αιθέρια έλαια, στα οποία οφείλει το άρωμά του ο καφές, ξεθυμαίνουν γρήγορα – ακόμα και στην καλύτερη συσκευασία. Ακόμα πιο γρήγορα ξεθυμαίνει ο καφές αν είναι ήδη αλεσμένος, ειδικά από τη στιγμή που θα ανοιχτεί η συσκευασία του. Οι καφέδες σε μορφή ταμπλέτας, προσφέρουν λίγη περισσότερη ασφάλεια σ' αυτόν τον τομέα, αλλά και αυτοί έχουν πάρα πολλά μειονεκτήματα. Καταρχήν, οι επιλογές σε ποικιλίες και χαρμάνια είναι εξαιρετικά περιορισμένες, η ημ/νία καβουρντίσματος στις περισσότερες περιπτώσεις άγνωστη και συνήθως πολύ παλιά, ενώ έιναι επίσης απίστευτα ακριβοί. Αυτό είναι εύκολο να το διαπιστώσετε αν απλώς υπολογίσετε την τιμή ανά γραμμάριο καφέ σε μορφή ταμπλέτας και στις συνηθισμένες συσκευασίες.

Για όλους αυτούς τους λόγους, οι αληθινοί λάτρες του καφέ επιμένουν ότι ο μόνος καφές που αξίζει να γίνει εσπρέσο είναι ο φρεσκοαλεσμένος. Και είναι διατεθιμένοι να επενδύσουν ένα αρκετά σεβαστό ποσό στην αγορά ενός καλού μύλου του καφέ που είναι σε θέση να αλέσει του κόκκους στο σωστό μέγεθος. Πολλοί μάλιστα ισχυρίζονται ότι η επιλογή του σωστού μύλου είναι σημαντικότερη κι από αυτή της καφετιέρας.

Η επιλογή μιας καλής μηχανής espresso και η χρήση φρεσκοαλεσμένου καφέ αποτελούν τα βασικά προαπαιτούμενα για την παρασκευή του τέλειου εσπρέσο. Από κει και πέρα αναλαμβάνει ο άνθρωπος. Είναι το ανθρώπινο χέρι που θα ρυθμίσει τον μύλο του καφέ, θα πιέσει τον καφέ στο φίλτρο και θα ελέγξει τη ροή του νερού. Υπάρχουν, βεβαίως και αρκετές πλήρως αυτοματοποιημένες μηχανές που προσφέρουν πολύ καλά αποτελέσματα, αλλά είναι πανάκριβες και δεν πρόκειται ποτέ να φτάσουν στο επίπεδο ενός καλού barrista, καθώς – π.χ. - διαφορετικές ποικιλίες καφέ και διαφορετικοί τύποι καβουρντίσματος απαιτούν και διαφορετική προσέγγιση, για να βγάλουν τον καλύτερο τους εαυτό. Εξάλλου, καμία αυτοματοποίηση δεν μπορεί να προβλέψει τις αμέτρητες εκδοχές του προσωπικού γούστου του καθενός μας.